KÜH: Kadim Üretim Havzaları

LOGO vektörel.png

SEPLS yaklaşımı üzerine Datça ve Bozburun Yarımadası’nda, Doğa Derneği ve Seferihisar Doğa Okulu tarafından çalışmalar gerçekleştirmektedir. Bu çalışmanın, Türkiye’de kavramsallaştırmak ve yaygınlaştırmak amacıyla Kadim Üretim Havzası (KÜH) yaklaşımını ortaya koymuştur. Kadim üretim havzaları insanın doğanın bir parçası olarak düşünmeye, üretmeye devam ettiği yaşam alanlarını tanımlamak için kullanılıyor.

LOGO vektörel.png

Ekosistem içerisinde insanın herhangi bir canlı gibi davranarak gıda ihtiyacını temin ettiği alanlara kadim üretim havzası denir.

MKO_2681.JPG

© Doğa Derneği

Seferihisar-Kızıldağ

İzmir Kızıldağ Bölgesi’nde kızılçam ormanında çıkan yangında büyük bir alanın tamamı yok olmuştur.Kızıldağ Bölgesi’nde kızılçam ormanında çıkan yangında büyük bir alanın tamamı yok olmuştur. Kadim üretim havzalarının zengin biyolojik çeşitliliğe sahip olması bu tür tehditlere karşı da bir önlem niteliğindedir. Yangının olduğu kızılçam bölgelerinin yanı sıra, koyun ve keçilerin dolaştığı Akdeniz ormanı özelliği taşıyan zeytinliklere yangın uğramadan yanından geçmiştir. 

  • Gıda ve iklim krizi,  gelir dağılımı ve eşitsizlik gibi küresel sorunlar uluslararası ve ulusal  ölçekte  devletler, sivil toplum, uluslararası kurumlar tarafından tartışılıyor. 

  • Bu sorunlara karşı uluslarası kurumlar, sivil toplum ve karar alıcılar sürdürülebilirlik, yenilenebilir enerji, üretim ve  tüketimin yerelleşmesi gibi çözüm önerileri ve politikaları üretme girişimindedir. 

  • Kadim Üretim Havzaları, çözümü aranan pek çok küresel sorunun cevabını kendi içinde taşımaktadır.

Doğa Derneği, Datça – Bozburun Yarımadası’nda ve İzmir bölgesindeki kadim üretim havzalarında çalışmalara devam etmektedir. 

  • İzmir Hatundere kadim üretim havzası,

  • İzmir Gediz Deltası Kıyıları kadim üretim havzası,

  • İzmir- Yamanlar Dağı kadim üretim havzası,

  • İzmir- Kavacık kadim üretim havzası,

  • İzmir- Beyler kadim üretim havzası,

  • İzmir- Orhanlı kadim üretim havzası,

  • Muğla Taşlıca kadim üretim havzası, 

  • Ege'deki zeytin ormanlarını KÜH kapsamında araştırılmaktadır. 

IMG_7091.jpg

© Doğa Derneği

Muğla Taşlıca kadim üretim havzasında, tarım ve hayvancılık birbirini besleyen bir döngü olarak bölgedeki halk tarafından yoğrulmuş ve yüzlerce yıldır aynı dengede devam etmiştir. 

Taşlıca- Kadim Üretim Havzası

MKO_3102.JPG

© Doğa Derneği

İzmir- Yamanlar Dağı

İzmir Yamanlar Dağı kadim üretim havzasında ekosistem dengesini koruyan ve devam ettiren en önemli unsurlar bölgede yapılan kara keçiliciktir. İzmir kent çeperinde yapılan çalışmalarda tespit edilen kadim üretim havzalarının şehirle olan yakınlığı bu alanların korunmasında bir fırsat olarak görülmektedir.

IMG_7584.JPG

© Doğa Derneği

Taşlıca- Kadim Üretim Havzası
Muğla Taşlıca kadim üretim havzasında tarım antik teraslar üzerinde kara saban ile sürülen yerlerde ve yerli tohumlarla yapılmaya devam etmektedir. Ekimden hasata kadar süreç el emeğine dayalıdır.

MKO_0704.JPG

© Doğa Derneği

İzmir- Hatundere

İzmir Hatundere kadim üretim havzası çobansız özgür keçiciliğin yapıldığı ender alanlardan birisidir.

MKO_3299.JPG

© Doğa Derneği

İzmir kent çeperinde yapılan çalışmalarda tespit edilen kadim üretim havzalarının şehirle olan yakınlığı bu alanların korunmasında bir fırsat olarak görülmektedir.

2014 yılından bu yana yürütülen araştırmalar sonucunda, bu alanların kullanım şekillerini açıklayan ve kadim üretim havzalarının tespit edilmesi için dördü ekolojik, üçü sosyolojik olmak üzere iki ana başlık altında yedi temel kriter belirlenmiştir. 

  1. Havzanın doğal ekosistemini değiştirmeyen üretim tekniklerinin uygulanması, 

  2. Üretimin yıl içinde ardışık olarak ve/veya yıllar içinde değişecek şekilde yapılması, 

  3. Havzadaki biyolojik çeşitliliğin ve habitat çeşitliliğinin desteklenmesi, 

  4. Havzanın coğrafi sınırlara göre kullanılması, 

  5. Havza halkının alandaki üretimin devamlılığını sağlayacak yaşam kalitesine sahip olması,

  6. Toplumsal bilgi ve beceri aktarımının devam etmesi, 

  7. Somut ve Somut Olmayan Kültürel Miras’ın varlığının havza içinde olması ve devam etmesi gibi kriterleri oluşturuyor. 

 Kadim üretim havzalarında, insan ekosistem içindeki bir canlı gibi davranarak yiyecek sağlamış, temel ihtiyaçları gidermiş ve aynı zamanda gelenekleri, kültürleri oluşturmuştur. 

Kadim üretim havzalarında binlerce yıldır kesintisiz olarak devam eden üretim yöntemleri, bütün canlılarla paylaşılan ekosistemin devamlılığını da sağlamıştır. 

Tohumları toprağa ekerken söylenen eski bir Anadolu deyişi bu  nazik ve kadim davranış biçimini

 “Kurda, kuşa, aşa!” diyerek betimler.

*Fotoğraflar ve içerik Doğa Derneği'nin arşivindendir.